مفهوم قربانی (یجنه/ یسنه) در هند و ایران باستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

در روزگار باستان آیین قربانی ، در هند و ایران ، مهمترین آیین دینی تلقی می شد . در هند
آیین قربانی رفته رفته از آیینی ابتدایی به چنان نظام پیچیده ای بدل شد که در دوره ای برای
برگزاری آن حضور چندین دین یار ضروری بود و نظام تمام کائنات وابسته به این عمل
تصور می شد. شرح این آیین با جزئیات تمام در متونی موسوم به براهمنه ها نقل شده است .
براهمنه ها در واقع بازتاب دوره ای از حیات دین هندوست که در آن آیین گرایی محض
حکمفرما بود و د ین یاران هندو حاکمان مطلق جامعه بودند . در ایران باستان نیز این آیین از
رونق زیادی برخوردار بود و دین زردشتی رسمی بر برگزاری این آیین بسیار تأکید می کرد
که بازتاب آن در متن یسنه مشهود است . بررسی این دو سنت از وجود شباهت هایی قابل
توجه خبر می دهد: نخست اینکه این رسم ریشه در پیشینۀ مشترک هندو -ایرانیان دارد . در
ریگ ودا اگرچه به قربانی اشاره می شود اما تأکید بر عمل قربانی در دورۀ بعد (در
براهمنه ها) صورت می گیرد. از سوی دیگر در گاهان زردشت به نظر می رسد قربانی چندان
عمل خوشایندی نیست، اما در دورۀ بعد (در یسنه ) آیین محوری دین زردشتی محسوب
می شود. در هند این آیین به سبب باطن گرایی دوره های بعد افول کرد و در ایران نیز بر اثر
عوامل خارجی (ظهور اسلام) از رونق افتاد.

کلیدواژه‌ها