معرفی خرّمدینیه یا خرمیّه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

خرّمدینیه را یکی از بزرگترین جنب شهای مذهبی، سیاسی و اجتماعی ایرانیان در سده های دوم و سوم
هجری قمری دانسته اند، که نسبت به سایر فرق ههای ایرانی این دوره از اهمیت بیشتری برخوردار است و منابع
خذی نسبتاً قابل توجه نیز درباره آنان در دست است. با این همه، هنوز نادانست ههای زیادی از آنان داریم؛ Ĥ و م
به ویژه آنکه بیشتر منابع با خشم، کینه و عداوت از آنان سخن گفت هاند. مشکل اساسی و مهمّی نیز که در این
تحقیق با آن روبرو هستیم، خلط میان این فرقه و سایر فرقه های آن دوره است. امّا به احتمال بسیار خرّمدینیه
همان مزدکیۀ دوره ساسانی یا بسیار متأثر از آن است که پس از گذشت بیش از دو قرن دوباره آشکارا به
اظهار عقیده و حضور سیاسی و اجتماعی خود پرداختند. آرا و اندیش ههای مزدک به یکباره محو نشد، بلکه
توسط زن او و نیز برخی از پیروانش که از آن قتل عام جان سالم به در برده بودند، به طور مخفیانه نشر و
توسعه یافت. خرّمدینان به دو بن یا دو اصل، و نیز حلول و تناسخ معتقد بودند، و ظاهراً اباح هگری و اشتراک
اموال و زنان نیز میان آنان رواج داشت. به گفتۀ برخی، به علت عدم وجود یک معبد واحد و نیز نداشتن یک
رهبری و ریاست دینی مشخص، و همچنین به سبب پراکندگی در ولایات و سرزمین های مختلف ایران و
ارتباط نداشتن با یکدیگر، به چندین دسته و گروه تقسیم شدند و هر دسته نام خاصی به خود گرفت و در
نتیجه برخی از تعالیم و اعتقاداتشان نیز متفاوت شد. از همین رو در منابع دورۀ اسلامی میان آنان بسیار خلط
شده است.

کلیدواژه‌ها